Bonaire

Fregatvogel

Statig silhouet, geen
vin verroerd bewegen
langs de grens
van land en water
hoog boven de mensen
spreiden zijn vleugels
in stille zegen
laat er
zee zijn, licht zijn, lucht
de heilige drieëenheid
belofte
van een vrije vlucht.

Een zwarte verschijning, breed en toch slank, gevorkte staart en gehoekte vleugels: schijnbaar moeiteloos zweeft de Fregatvogel urenlang door de blauwe lucht. Alsof hij er niet genoeg van kan krijgen en slechts met tegenzin nu en dan een rake duikvlucht laat zien, waarbij hij met zijn grote snavel een nietsvermoedende vis van vlak onder de waterspiegel oppikt.

Gemengd koor

De grondduif roept
zijn klaag-oe uit het kreupel
krijsende parkieten scheren
door het loom gekoer
de hese lora's
kondigen de meester aan
een grijzende chuchubi die
het lied van generaties kent
en doorgeeft, fluitend door zal gaan,
op lage tonen laat hij
troepialen duëtteren
suikerdiefjes staat hij bij
als zij
de hoogste tonen leren
in het koor dat naar zijn aard
de dag bezingt
om niet gegeven en bereid
mij op te nemen
in het warme leven.

Bonaire, het krieken van de dag. Hoe de vogels in vaste volgorde en op hun eigen wijze invallen in het koor dat de nieuwe dag bezingt, een gemengd koor waarin de geschiedenis doorklinkt en waarin - uiteindelijk - een plek is voor ieder die zijn partij wil meezingen.
Uit: '12 Graden Noorderbreedte, gedichten over Bonaire' (2011)

Schaduw

Licht en schaduwen schakeren
zonder wit en zwart
en hard verweer
bewegen in de wind
en om de zon
een spel van zijn - of niet
en van daartussen
schaduwleven
palmen worden indiaan met veren
oleanders wuivend riet
de flamboyant een stille vijver
zeedruif baart een rups en die
katoenboom zou liefst altijd
vlinder blíjven,
de agave is zichzelf
zijn punten scherp, zijn houding fel
ziet toe op schaduw-ezels
en het einde aan dit spel.

Een eiland van zon is ook een eiland van schaduwen: schaduwen die bewegen in de wind en meebewegen met de zon terwijl die zijn hemelboog beklimt en weer afdaalt. Bijzondere en soms ook onverwachte vormen op het witte koraalgrind of de grijze rots. Ik zou er eingelijk een plaatje bij moeten doen, zoals ik deed in de bundel waarin dit gedicht in 2011 werd gepubliceerd: '12 Graden Noorderbreedte, gedichten over Bonaire'.
Zie ook onder 'Publicaties'.

Uitzicht

In een boomtop strekt
de oude leguaan zich
lui over de takken
tegen strakke lucht ligt zij
leeuwin
van ongepoetst zilver
groene glans het lijf
en staart in zebra
naar beneden
waakzaam blijven
onder slaperige leden
scherp
op wat haar macht betwist
of komt met list, de bladkroon prijst
en dan een huis bouwt, hier
het koninklijke uitzicht eist.

Alweer uit 2011 dit gedicht, maar nog niet eerder uitgelicht. Het is opgenomen in de bundel '12 Graden Noorderbreedte, gedichten over Bonaire'. Ik moest er nu aan denken, omdat ik werk aan een schilderij van een Flamboyant met een leguaan erin. Net als in het gedicht. Met het mooiste uitzicht van het hele eiland, zeker als er - zoals nu - na een periode van droogte maar weinig bladeren aan die boom zitten. Maar dat uitzicht wordt ook door de menselijke bewoners van Bonaire op waarde geschat en waar een huis gebouwd wordt, moet een boom soms wijken: daar kunnen zelfs de koninklijke leguanen niets aan doen. Dan zullen ze naar een andere boom moeten uitzien.

Passaat

De wind fladdert onrust
besluiteloos fluisteren
in mijn oor roept
schreeuwt soms
van alle kanten komt hij
achter mijn rug vandaan
ongedurig
klatst het palmblad
droge struiken raspen
beweging
in elke ooghoek
en mijn hart waait mee
in haastig zoeken
richting
bundeling van energie
de stroom
naar wat nog wacht
in mij, zo lang al klaar
om te ontvangen
wat ik vind, de wind, de kracht.

In dit openingsgedicht van de bundel 12 Graden Noorderbreedte, gedichten over Bonaire (2011), waait de wind even onrustig als ongerichte gedachten door elkaar bewegen. Maar dat is direct aan de grond, waar het vol en druk is. Boven de huizen, de begroeiing en de rotsen is het een richtingvaste, onverstoorbare passaat die weet waarheen hij gaat. Als de concentratie waarnaar ik hier kwam zoeken en die gelukkig steeds meer vorm krijgt, in het schilderen vooral.

In het dal van de dag

Het bruine stof
   schuurt
      in mijn neus,
geslepen licht
   steekt mij
      de ogen uit,
het vogelzwijgen
   boort zich
      in mijn oren,
trillende warmte
   dringt 
      onder mijn huid, 
de hitte
   gaat mij
      zelfs in kouwe kleren zitten.

Vorig jaar om deze tijd was ik ook op Bonaire en riep toen in het gedicht Middaguur het beeld op van een verlaten stofweg, stovend in de zon, waarover een oude pick-up truck voorbij rijdt. Een leguaan ziet het lui en verbaasd aan, want niemand waagt zich buiten op dit uur, het dal van de dag. Maar soms moet het en dan worden de zintuigen stuk voor stuk op de proef gesteld en dringt de hitte verlammend tot in je botten door. Tót de middag kantelt. Dan komt alles weer tot leven.

Passie - bloem

De jonge passiebloem
bij dageraad geboren
vlamt
in vroege zon
verlangt
want deze dag
gebeurt het
zal het
zaad van de liefde
in haar schoot ontbranden
haar vrucht ligt
in beginsel klaar
en zij
zal bij de eerste schemer
zelf vergaan, haar schoonheid
alles weggegeven
geeft tot slot - voldaan
het leven.

Brandende liefde, waar is dat meer te verwachten dan bij de Passiebloem? Jonge bloemen begroeten de dag, onwetend van het onontkoombare: dat zij die avond nog zullen sterven. Ze zijn opgewonden, kleurig en kunstig opgetuigd - voor de liefde en niets anders. En die zal ze verteren. Maar dan is de passievrucht al begonnen met groeien en trekt zo de doorgaande lijn van het leven verder door de tijd.

De nacht trekt op

De nacht trekt op
uit hete rots, vermoeid geblaarte
geblakerde grond
en stilte valt van de heuvels
slechts 
een verre merengue klinkt
de wind
die zachtjes zingt;
de loomte van de dagen
laat zich ook 's avonds
niet verjagen.

Septemberdagen zijn warm op Bonaire. Echt warm. En als de nacht valt - vroeg, dat is het hele jaar zo - koelt het maar weinig af, tergend langzaam. De muren, de rotsen, het zand, alles geeft warmte af. Maar het is wel donker en de geluiden worden gedempt. Een koud biertje dan maar, en misschien  nog een paar; dagdromend de nacht in, de nacht die nog geen nacht wil worden.

Sluier

Op kousenvoeten sluipt
vanonder zon en wind
een ruisen
dat de stilte voor zich uitrolt
waarin alles roerloos hangt
en vogels zwijgen, vlinders schuilen
in het waas van bomen, sluiers
zuil tot zuil gespannen
houding van
onmerkbaar knikken: kom maar
vallen, vlaag
dan
roffelen de daken
kletteren verbaasde bladen
stijgt de oergeur uit de aarde
die verdooft en dooft
alweer voorbij
de damplaag slinkt
in de herschenen zon
tot een herinnering.

Regen op Bonaire is iets bijzonders. Niet alleen omdat het weinig regent (behalve soms in de regentijd), maar ook door hoe de regen dan aan komt sluipen, terwijl alles in een roerloze stilte wacht op wat gaat komen en je haar al bijna kunt ruiken, voelen. En zien: als sluiers die tussen tussen de kromme bomen en hoge zuilcactussen zijn gespannen. Alles is er klaar voor. De belofte wordt ingelost, snel en krachtig, een bedwelmende geur stijgt uit de natte aarde, stenen en bladeren. Tot de zon weer gaat schijnen en de betovering wordt verbroken.
Uit: 12 Graden Noorderbreedte, gedichten over Bonaire (2011)

Kwikzilverige kolibrie

Schichtig
vogelschim
van vederlichtig
blinken, stil
schiet hij opzij
en stil weer, dan
omhoog, omlaag
metaalgroen flitsen bij
de bloemenhaag
is rust noch duur
of toch
zit hij daar
toegevouwen
na het razen
zo beschut
wat uit te blazen?
Nee, 't is niets!
schrikt hij, en blaast
met lange snuit
mijn onverbloemde
blikken uit.

Onvermoeibaar lijkt hij, de kolibrie: de zwarte, rood en geel oplichtende Dòrnasol en vooral de nóg kleinere, metaalgroen blinkende Blenchi. In een aanhoudende topprestatie hangen ze stil in de lucht voor een bloem, schieten naar een volgende, om daar meteen weer - met onzichtbaar snel bewegende vleugeltjes - stil te hangen. En zo maar door. Zouden ze echt nooit rust nemen? Een enkele keer zie je er - bij verrassing - eentje op een verscholen takje zitten. Maar zodra je hem ziet, schiet hij weg. Alsof zelfs éventjes zitten door de kolibrie zelf al te lang wordt gevonden...

Pagina's

Abonneren op RSS - Bonaire

Home button